Dünyada ve Ülkemizde ünlü sanatçıların tablolarının, hatlarının ve diğer sanat eserlerinin sahte olarak üretilmesi ve satılması, özellikle e-ticaretin ve Pandemi’deonline satışların yaygınlaşması sebebiyle çok artmıştır. Bu alanda faaliyet gösteren sanat galerilerinin, müzayede şirketlerinin, bu satışlarda platformunu kullandıran organizatör şirketlerin sahip ve yöneticilerine sahtecilik ürünleri konusunda çok dikkatli olmalarını öneriyorum.
Yazı: Prof. Dr. Gürsel Öngören Öngören
Zira bu konu bir ceza davasının konusu olabilir ve aşağıdaki hapis cezaları ile yargılanmak zorunda kalınabilir.
Türk Ceza Kanunu 157. madde, “Hileli davranışlar ile bir kimseyi aldatarak, onun ya da bir başkasının zararına olarak, kendisine ya da bir başkasına yarar sağlayan kişi; bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası” ile cezalandırılır diyor.
Türk Ceza Kanunu 158. Madde de suçun ağırlaşmış halini şöyle düzenliyor; “(1) Dolandırıcılık suçunun; …
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle, ….
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur…
(3) Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.”
Gördüğünüz gibi sahte tablo, hat veya diğer türlerdeki sanat eserlerinin satışını gerçekleştiren şirketlerin çok dikkatli olması gereklidir. Bu konu ayrıca tablo, hat veya diğer tür sanat ürünleri bir “eser” sayıldığı için Fikir ve sanat Eserleri Kanunu’nun 72. maddesinde de özel bir ceza var.
FSEK md 72- “Hak sahibinin yazılı izni olmaksızın, bu Kanuna aykırı olarak kasten: 1. Bir eseri herhangi bir şekilde işleyen,
2. Bir eseri herhangi bir şekilde çoğaltan,
3. Bir eser veya işlenmelerinin kendi tarafından çoğaltılmış nüshalarını satan veya satışa veyahut tedavüle arz eden, ….
6. Yapılan nüshaları yasal veya yasal olmayan yollardan ülkeye sokan ve her ne şekilde olursa olsun ticaret konusu yapan …kişiler hakkında dört yıldan altı yıla kadar hapis ve elli milyar liradan yüzelli milyar liraya kadar ağır para cezasına hükmolunur.”
Ayrıca, ticari anlamda bir satış sözleşmesine konu olan e-ticaret veya internet sitelerindeki eser satışları, ister bir şirket veya isterse bireysel girişim ile yapılsın, sanat eserlerini satan şirketlerin ve kişilerin eseri geri alarak parayı iade yükümlülüğü bulunmaktadır. Eğer bir sanat eseri, sanat galerisi gibi bir ticari işletmeden satın alınmışsa, basiretli bir iş adamı gibi davranması gereken tacirin, eserin sahte olduğunu bilmiyordum savunmasına dayanamaması gerekir. Eseri satın alan kişi eğer eseri ticari veya mesleki bir amaçla satın almamış bir tüketici ise, isterse TBK’nın aldatma hükümlerine göre, isterse Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ayıplı mal hükümlerine göre haklarını koruma yoluna gidebilir.
Gördüğünüz gibi işin ticari kısmı, paranın iadesi büyük bir yaptırım değil, ancak sahte tablo, hat veya diğer sanat eserlerinin satışı sonucu bir ceza davası açılırsa yıllarca bir yıldan 15 yıla kadar hapis cezası ile yargılanmaya sebep olur. Gürsel Hoca uyarmadı demeyin aman dikkat….
GÜVENLE TABLO ALMAK İÇİN TIKLAYIN TAKİPTE KALIN
